Czym są hemoroidy?
Hemoroidy, inaczej nazywane guzkami krwawniczymi to struktury anatomiczne, które znajdują się w kanale odbytu i biorą udział w jego uszczelnieniu. O chorobie hemoroidalnej mówimy, gdy dochodzi do stanu zapalnego guzków lub przemieszania się ich do dołu, co manifestuje się głównie krwawieniem, bólem, świądem i nieprawidłową wydaliną.1, 6
Przyczyn choroby może być wiele. Wraz z wiekiem tkanki podporowe ulegają osłabieniu i zwiotczeniu, co przy współistniejących zaparciach i problemach z wypróżnianiem może prowadzić do wzmożonej ruchomości i przemieszczania hemoroidów.1, 6
Czynnikami wpływającymi na rozwój choroby mogą być również niewłaściwa dieta, tryb życia, siedzący tryb pracy, wysiłek fizyczny a także ciąża i poród, które skutkują zastojem żylnym i powiększaniem się guzków.2, 3
Objawy
Jednym z pierwszych i najczęstszych widocznych objawów choroby hemoroidalnej jest krwawienie podczas wypróżnienia. Inne objawy to:
- ból, świąd2
- uczucie niepełnego wypróżnienia i dyskomfort, spowodowane powiększonymi guzkami2
- wysięk, śluz w odbycie, mogące powodować zabrudzenia bielizny2
- wysuwanie się guzków (w początkowych stadiach guzki mogą wypadać podczas wypróżnienia lecz samoistnie się cofają, natomiast w bardziej zaawansowanych mogą wymagać ręcznego odprowadzenia lub pozostają na zewnątrz kanału odbytu)2
Rodzaje
Wyróżniamy trzy rodzaje hemoroidów – wewnętrzne, zewnętrzne oraz mieszane. Podział ten zależny jest od umiejscowienia powiększonych guzków krwawniczych względem brzegu odbytu.4, 5
Hemoroidy wewnętrzne położone są w górnym splocie żył odbytniczych. Początkowo są one niewidoczne gołym okiem. We wczesnych stadiach choroby są też bezbolesne. Rozpoznać je można po krwi, która pojawia się w czasie wypróżniania. W miarę postępu choroby dochodzi do ich wypadania. Wówczas mamy do czynienia z hemoroidami mieszanymi, które pozostają wewnątrz odbytu, ale zaczynają być widoczne także poza nim. Hemoroidy zewnętrzne można rozpoznać po niewielkich guzkach w kolorze sinym, najczęściej zlokalizowanych wokół odbytu. Często powodują one ból, swędzenie i świąd. Z czasem postępu choroby guzki te stają się twarde, a ból staje się coraz bardziej dolegliwy.4, 5
Stadia zaawansowania choroby hemoroidalnej
Na podstawie objawów oraz wyglądu hemoroidów wyróżniamy 4 stadia zaawansowania choroby:
I – guzki ulegają powiększeniu, nie wypadają a objawem jest głównie krwawienie1
II – pojawiają się większe guzki, które powodują ból, świąd i krwawienie. Guzki te wypadają podczas oddawania stolca ale wsuwają się samoistnie z powrotem1
III – guzki wysuwają się na zewnątrz, ale już nie wsuwają samoistnie. Można je jednak z powrotem umieścić w kanale odbytu. Wypadanie występuje nie tylko podczas wypróżnienia ale może pojawić się również podczas wysiłku fizycznego1
IV – guzki znajdują się na stałe poza kanałem odbytu. W tym stadium poza wcześniej występującymi objawami może występować nietrzymanie stolca1
Bibliografia
1 Bielecki K, Cabaj H. Choroba hemoroidalna. Postępy Nauk Medycznych. 2000;3:35–39.
2 Michalak J., Wolski A., Choroba hemoroidalna, Medycyna Rodzinna 2/2001, s. 61-64.
3 Horoszkiewicz M. Choroba hemoroidalna – profilaktyka, leczenie i aspekt psychiczny.
Lekarz POZ. 2025;11(4):295-298.
4 Lohsiriwat V. Hemorrhoids: From basic pathophysiology to clinical management. World
Journal of Gastroenterology. 2012;18(17):2009-2017
5 Stachowiak P., Hemoroidy - objawy, przyczyny i leczenie, sedimed.pl, 4.2.2026,
https://www.sedimed.pl/hemoroidy-objawy-przyczyny-i-leczenie/ [dostęp 3.4.2026]
6 Obcowska, A., & Kołodziejczak, M. (2016). Choroba hemoroidalna – współczesne
poglądy na temat etiopatogenezy oraz metod leczenia. Nowa Medycyna, 23(2), 61–76.
Dobór metod leczenia zależy przede wszystkim od: stopnia zaawansowania choroby, nasilenia objawów oraz obecności powikłań i preferencji pacjenta.
1. Leczenie zachowawcze1
Stosowane głównie w początkowych stadiach choroby (I–II stopień). Polega na zmianie stylu życia oraz stosowaniu preparatów miejscowych. Do najważniejszych elementów należą:
- modyfikacja diety i zwiększenie spożycia błonnika,
- odpowiednie nawodnienie organizmu,
- stosowanie maści i czopków działających przeciwbólowo, przeciwzapalnie i zmniejszających obrzęk,
- stosowanie preparatów z substancjami naczynioochronnymi.
2. Leczenie farmakologiczne1
W terapii wykorzystuje się leki flebotropowe, które:
- poprawiają napięcie ścian żył,
- zmniejszają przepuszczalność naczyń krwionośnych,
- działają przeciwzapalnie.
Uzupełnieniem leczenia są preparaty miejscowe (np. maści lub czopki), które łagodzą objawy takie jak ból, świąd, pieczenie czy obrzęk.
3. Metody instrumentalne (małoinwazyjne) 1
Stosuje się je najczęściej przy hemoroidach II–III stopnia, gdy leczenie zachowawcze nie przynosi efektów. Należą do nich m.in.:
- ligatura gumką – założenie opaski u podstawy hemoroida, co prowadzi do jego obumarcia i stopniowego wchłonięcia,
- skleroterapia – wstrzyknięcie substancji powodującej zbliznowacenie guzków i zmniejszenie przepływu krwi w ich obrębie,
- koagulacja podczerwienią – niszczenie naczyń hemoroidalnych energią cieplną, co prowadzi do zmniejszenia objętości hemoroidów i ograniczenia krwawienia. .
4. Leczenie chirurgiczne1
Stosowane w zaawansowanych stadiach choroby (III–IV) lub gdy inne metody są nieskuteczne. Do najczęściej stosowanych zabiegów należą:
- klasyczna hemoroidektomia – chirurgiczne usunięcie guzków hemoroidalnych,
- hemoroidektomia zamknięta (metoda Milligana-Morgana),
- hemoroidopeksja staplerowa (PPH),
- hemoroidopeksja metodą Longo,
- podwiązanie tętnic hemoroidalnych pod kontrolą Dopplera (DG-HAL).
Bibliografia
1 Horoszkiewicz M. Choroba hemoroidalna – profilaktyka, leczenie i aspekt psychiczny. Lekarz POZ. 2025;11(4):295-298.
Jak zapobiegać?
Do najważniejszych elementów profilaktyki należy dbanie o regularne wypróżnienia oraz unikanie zaparć. Zaleca się spożywanie diety bogatej w błonnik, który korzystnie wpływa na konsystencję stolca i ułatwia wypróżnienie. Produkty bogate w błonnik to m.in. warzywa, owoce, nasiona roślin strączkowych oraz produkty pełnoziarniste.1 Należy przy tym unikać potraw, które sprzyjają powstawaniu zaparć, takich jak czekolada czy mocna herbata.2
Istotne znaczenie ma również kształtowanie właściwych nawyków dotyczących regularności wypróżnień. Nie należy powstrzymywać potrzeby oddania stolca ani nadmiernie się wysilać w trakcie defekacji.2
W profilaktyce ważna jest także aktywność fizyczna. Umiarkowany wysiłek ruchowy poprawia perystaltykę jelit. Osoby prowadzące siedzący tryb życia powinny robić krótkie przerwy na ruch lub spacer. Warto również unikać dźwigania ciężkich przedmiotów.2, 3
Kolejnym elementem zapobiegania hemoroidów jest odpowiednia higiena okolicy odbytu. Zaleca się mycie tej okolicy ciepłą wodą, najlepiej bez użycia silnych środków myjących, aby nie podrażniać skóry. Przy pielęgnacji okolic odbytu najlepiej wykorzystać dedykowane ku temu środki do higieny intymnej.2
Podsumowując, zapobieganie hemoroidom polega głównie na prowadzeniu zdrowego stylu życia: stosowaniu diety bogatej w błonnik, regularnej aktywności fizycznej, dbaniu o prawidłowe nawodnienie organizmu (ok. 2 litry płynów dziennie), oraz dbanie o prawidłowe nawyki związane z wypróżnianiem i higieną.3 Dzięki tym działaniom można znacznie zmniejszyć ryzyko wystąpienia tej choroby.
Bibliografia
1 Błonnik pokarmowy | Dieta i ruch - mp.pl [dostęp 12.03.2026]
2 Hemoroidy (żylaki odbytu) - jak wyglądają i czym są hemoroidy zewnętrzne oraz
wewnętrzne, skąd się biorą i jak przebiega ich leczenie? | Gastrologia - mp.pl [dostęp 12.03.2026]
3 Horoszkiewicz M., Choroba hemoroidalna – profilaktyka, leczenie i aspekt
psychiczny. Lekarz POZ. 2025;11(4):295-298.
Higiena w chorobie hemoroidalnej
Higiena okolic odbytu odgrywa ważną rolę w pielęgnacji skóry przy skłonności do hemoroidów, dlatego powinna być łagodna i regularna. Jej celem jest ograniczenie podrażnień, oraz utrzymanie skóry w dobrej kondycji i komforcie. Niewłaściwa higiena (np. agresywne mycie, stosowanie drażniących kosmetyków) może nasilać dyskomfort i podrażnienie skóry.
Produkty do higieny intymnej stosowane przy hemoroidach
Kosmetyki stosowane do codziennej pielęgnacji okolic intymnych muszą być dobierane ostrożnie – nie powinny posiadać w składzie substancji mogących powodować podrażnienia – takich jak alkohol etylowy, czy też substancje zapachowe. Osoby ze skłonnością do hemoroidów, przy wyborze właściwego produktu, powinny zwrócić uwagę na zawartość w kosmetyku substancji o działaniu łagodzącym podrażnienia, ochronnym, antybakteryjnym, pielęgnującym oraz na odpowiednie pH produktu.
Jednym z produktów spełniającym wszystkie wyżej wymienione wymagania jest żel Procto-Hemolan comfort, którego skład został stworzony tak, aby w odpowiedni sposób zadbać o higienę intymną osób ze skłonnością do hemoroidów. Procto-Hemolan comfort – skutecznie oczyszcza i pielęgnuje okolice odbytu. Ma właściwości przeciwbakteryjne (dzięki zawartości jonów cynku), ściągające i regenerujące. Połączenie wyciągu z oczaru wirginijskiego, ekstraktu z dębu i aminokwasów pochodzenia roślinnego (leucyna, arginina) pomaga utrzymać fizjologiczne pH skóry oraz wspiera jej komfort, w przypadku skłonności do podrażnień. Dodatkowo kompleks wyciągów roślinnych z aloesu, opuncji, gruszki, nagietka i marakui oraz z miodu zapewnia właściwe nawilżenie oraz formowanie filmu ochronnego. Ponadto żel Procto-Hemolan comfort jest delikatny dla i tak wystarczająco podrażnionych okolic intymnych.